Mục đích của dự phòng sâu răng là giảm tỷ lệ sâu răng trong cộng đồng và kiểm soát được bệnh sâu răng. Do đó, dự phòng sâu răng ở giai đoạn sớm sẽ mang lại những hiệu quả cao trong công tác điều trị cũng như mang lại một sức khỏe răng miêng cho cộng đồng.

Các biện pháp phòng ngừa sâu răn

1.   Các biện pháp sử dụng Fluor

Men răng là tổ chức cứng nhất của cơ thể. Thành phần chủ yếu của men là apatit chiếm 96%. Fluor là nguyên tố không mùi vị, có khả năng ngấm vào  men răng, biến các apatit thành fluorapatit, làm cho men răng cứng chắc hơn và ít bị hòa tan trong acid do đó phòng ngừa sâu răng.

Thực tế đã chứng minh sử dụng Fluor phòng sâu răng đã làm giảm 50 % - 60% sâu răng và Fluor là một biện pháp hiệu quả nhất.

Có nhiều biện pháp sử dụng Fluor để phòng sâu răng thông qua 2 con đường toàn thân và tại chỗ.

1.1      Theo đường toàn thân:

-   Fluor hóa nguồn cung cấp nước công cộng

-   Đưa Fluor vào muối 

-    Viên Fluor hoặc Vitamin Fluor có hàm lượng 0,25 – 1 mg dùng cho trẻ uống liều tăng dần theo tuổi.

Fluor hóa nguồn nước uống ở trường học với độ tập trung Fluor tối ưu trong nguồn nước cung cấp tại cộng động 4,5 lần.

-    Các loại đồ uống có chứa fluor như: sữa, nước hoa quả.

1.2      Theo đường tại chỗ

-    Súc miệng với Fluor pha loãng: cho trẻ súc miệng hàng ngày là phương pháp dễ thực hiện và có hiệu quả cao trong dự phòng sâu răng. Áp dụng trên đối với những nhóm có nguy cơ cao. Có thể giảm 35 – 50%.

 -    Kem đánh răng có chứa fluor:

WHO đã đưa ra khuyến cáo: tất cả mọi người nên sử dụng ít nhất hai lần trong một ngày, cần kiểm soát sự nuốt thuốc đáng răng với trẻ, trẻ em dưới 2 tuổi khi sử dụng kem đánh răng có chưa fluor phải có sự kiểm soát của nha sĩ.

-   Gel fluor: làm giảm sâu răng 28%

-   Vanish Fluor:

-   Thuốc fluor dạng bọt

-   Sử dụng phối hợp các dạng Fluo

  2. Trám bít hố rãnh

Là hàn phủ lên các hố rãnh trên các mặt rãnh của các răng vĩnh viễn phía sau bằng vật liệu trám bít.

Do có trên 50% sâu răng xuất hiện ở mặt nhai và các biện pháp dự phòng bằng fluor ít có tác dụng nên người ta đặt vấn đề trám bít hố rãnh để phòng ngừa sâu răng.

Chất trám bít hố rãnh có tác dụng ngăn ngừa sâu răng ở mặt nhai trong một thời gian lưu giữ trên răng.

3.  Chế độ ăn uống hợp lý phòng sâu răng

Dinh dưỡng rất quan trọng để duy trì sức khỏe cho toàn cơ thể nói chung và có ảnh hưởng tới quá trình hình thành, phát triển của răng và giai đoạn mọc răng. Tuy nhiên, chế độ ăn nếu không được kiểm soát tốt sẽ có hại cho sức khỏe nói chung và sức khỏe răng miệng nói riêng.

Thực phẩm có chứa đường, đặc biệt là Sucrore nếu sử dụng nhiều lần sẽ làm gia tăng nguy cơ sâu răng. Carbonhydrate là nguồn năng lượng chính cho cơ thể nhưng cũng là nguồn năng lượng cần thiết cho vi khuẩn có sẵn trong môi trường miệng.

Đề phòng chống sâu răng hiệu quả nên hạn chế sử dụng các thực phẩm chế biến sẵn, thay thế bằng nguồn Carbonhydrate tốt chứa nhiều vitamin, khoáng chất.

Kiểm soát các đồ ăn thức uống có đường bằng các biện pháp:

-    Kiểm soát các thực phẩm có đường tại trường học

-   Giảm số lần ăn các thực phẩm có đường

Khuyến khích sử dụng lượng đường hợp lý

-    Thực dụng hơn là khuyến khích sử dụng chất thay thế, sử dụng chất làm ngọt ít tạo và không tạo acid để không làm tăng sâu răng.

Ngày nay, chế độ ăn có nhiều triển vọng nhất là sử dụng xylitol, chất ngọt không tạo acid, tỏng đó có kẹo cao su. Kẹo cao su xylitol chứng tỏ làm giảm số lượng Mutans streptococci (vi khuẩn chính gây sâu răng) bằng cách thay đổi phương pháp biến dưỡng, nó cũng làm tăng sự khoáng hóa nhưng sâu ngà lại.

4.  Hướng dẫn vệ sinh răng miệng

Việc chống vi khuẩn gây sâu răng bằng việc tăng cường vệ sinh răng miệng cá nhân, sử dụng phương pháp cơ học để loại trừ mảng bám chứa calci hóa. Kiểm soát mảng bám răng, chải răng và dùng chỉ nha khoa theo đúng chỉ dẫn cùng với các loại  kem đánh răng hiệu quả hơn các loại bàn chải đánh răng cải tiến có thể góp phần rất nhiều trong việc làm giảm sâu răng. Qua các công trình nghiên cứu về chải răng và dùng chỉ nha khoa được áp dụng trong chương trình nha học đường thấy có sự giảm đáng kể mảng bám. Viêm lợi, không xuất hiện tổn thương sâu răng.

-    Kiểm soát bằng phương pháp cơ học 

Chải răng với kem chải răng có chứa fluor đúng phương pháp, đúng thời điểm là phương pháp cơ bản được sử dụng làm giảm yếu tố vi khuẩn gây bệnh sâu răng bằng việc kiểm soát quá trình hình thành mảng bám răng.

-   Yêu cầu chải răng:

+ Phải làm sạch được tất cả các mặt răng nhất là các vùng hố rãnh của răng, vùng rãnh lợi và kẽ lợi.

+ Chải răng đúng kỹ thuật, lựa chọn bàn chải thích hợp, khi di chuyển bàn chải, chỉ không được làm tổn thương đến phần mềm và phần cứng của răng.

+ Chải răng bằng kem chải răng có chứa Fluoride sẽ làm tăng khả năng loại trừ mảng bám do Fluoride làm giảm quá trình hình thành mảng bám, giảm vi khuẩn gây bệnh sâu răng.

Tuy nhiên, kẽ răng là nơi có nhiều mảng bám nhất và khó đưa bàn chải nên có thể dùng một số biện pháp khác nhau như: dùng chỉ tơ nha khoa, bàn chải kẽ răng, tăm gỗ, tăm nước.

5.    Sử dụng chất kháng khuẩn để phòng ngừa sâu răng

-     Sâu răng là một bệnh nhiễm trùng có nguồn gốc từ vi khuẩn do đó xem xét biện pháp kháng khuẩn để phòng ngừa và kiểm soát bệnh là thích hợp. Mục đích của liệu pháp kháng khuẩn là đạt được sự thay đổi từ màng sinh học không thuận lợi về mặt sinh thái sang màng sinh học ổn định về sinh thái bằng cách giảm tỷ lệ vi khuẩn sinh acid và sống trong môi trường acid.

-     Chlorhexidine digluconate được coi là một chất kháng khuẩn chống lại các vi khuẩn gây sâu răng. Đây là một vật liệu mới trong phòng ngừa sâu răng, nó được chỉ định sử dụng ở những vị trí có nguy cơ sâu răng cao như hố rãnh trên mặt nhai, bề mặt chân răng ở bệnh nhân nha chu viêm, sự mất khoáng răng xung quanh mắc cài, chỉnh nha, mô răng bên dưới phục hình.